Imaxe de separación
Logo
INICIO | MAPA DA WEB | CONTACTO
Logo Sección Actualidade
Novas
Galería de fotos
Enlaces
Logo Sección Concello
Saúdo
Corporación
Pobos de Laza
Servizos
Empresas locais
Separación
Separación Logo Sección Turismo
Historia
Localización
Festas
Entroido
Peregrinos
 
 
Barra separadora
Historia

A orixe toponímica da palabra “Laza” parece que ten a súa orixe no vocábulo latino latium, que correspondería á rexión chamada “O Lacio” e situada entre os ríos Tíber e Líris da Península Itálica, aínda que algúns autores como Antonio-Augusto Diéguez Añel atópanlle unha orixe celta. Segundo este autor no seu libro “Támega”: “A finales de la edad de Bronce hay una sustitución de la civilización indígena por una extranjera, entroncada con la civilización que los celtas crearon y extendieron por las orillas del Danubio y del Rhin... A los pobladores celtas del Valle, originarios de Latham se superpusieron los Keltike y después los conquistadores romanos orihundos del Lacio en la península Itálica, súbditos del imperio, que se apoderaron del valle, instalándose en él; incluso para explotar las minas adyacentes.”

No Concello de Laza atopamos abundantes xacementos da Idade do Bronce, como por exemplo:

- As Pisadiñas. (Gravura ó aire libre, en Laza).
- As Ferraduras. (Gravura ó aire libre, en Soutelo Verde).

Na Idade do ferro desenvólvese a Cultura Castrexa, aparecendo o castro como hábitat. Aparece nos cumes ou na caída dos outeiros de media altura, aproveitando as cualidades defensivas, agrícolas , gandeiras ou/ e mineiras. Na tradición popular adquiren diferentes nomes: castro, castelo, coroa , cidadella, etc... No Concello de Laza atopamos abundantes mostras deste tipo de xacementos:

- O Castro. (Asentamento fortificado en Castro de Laza). Segundo Xesús Taboada Chivite (Carta Arqueológica de Verín, Actas del III Congreso Nacional de Arqueología, Zaragoza,1953): “Castro de Laza, en el pueblo de su nombre, al borde del camino secundario que enlazaba las vías 17 y 18 del itinerario de Antonio Pío”.
E apoiando a idea do paso da Vía Secundaria IV en Galicia que unía Chaves (Portugal) e Baños de Molgas (Ourense): “Por Laza, bordeando el Oppidum allí existente, cruzaba el camino, que desde Alberguería asciende hasta la Sierra de San Mamed” (Manuel Fernández Castos y Manuel Fuentes Corral, nº 35, Nos, A Coruña.)
E segundo o autor nativo deste pobo: Antonio-Augusto Diéguez Añel na súa obra "Támega", páxina14: “La singularidad de este castro está en su relación con el oppidum, único en toda la Vía Romana Secundaria IV, de Chaves (Portugal), a Baños de Molgas, en la provincia de Ourense, al que es obligado considerar como prototipo de lo que es y significa un castro natural, sin construcciones aparentes, situado en un lugar estratégico, con un entorno geográfico también singular, elegido previamente por los pueblos primitivos pre-celticos, celtas y romanos, de quienes quedan vestigios".
- Castro dos Mouros. (Asentamento fortificado. Soutelo Verde)
- A Coroa. (Asentamento fortificado. Carraxó).
- A Cidadella. (Asentamento fortificado. Carraxo. Hai que destacar neste castro a existencia nun monte próximo dunha explotación de estaño, coa cal o castro puido ter relación).
- Lombo da Cerca. (Asentamento fortificado. Trez).
- O castro. (Asentamento fortificado. Alberguería.)
- A Picota. (Asentamento. Camba).

As terras do val de Laza foron poboadas polos Tamaganos, unha das tribos castrexas pertencente ó convento Bracarense que aparece nomeada na Columna Honorífica da ponte de Chaves, e que abranguería as terras do Val norte do Támega.

Os Romanos tamén deixaron aquí a súa fonda pegada tal como se manifesta nos restos arqueolóxicos atopados na zona e que proban a explotación dos xacementos minerais, de asentamentos ou doutro tipo de restos:

- A Coroa. (Explotación aurífera en aluvión. Camba).
- Os Casarellos. (Asentamento. Toro. Apareceron varios muíños de man e un couzón de pedra dunha porta).
- Cabeza de Cántara. (Explotación mineira. Tamén puido ser aurífera. Cerdedelo).
- Vasixa de Carraxó. (Cerámica. Carraxó).
- Ara anepígrafa da Alberguería.
- As Minas Vellas de Arcucelos. Segundo Taboada Chivite en "Noticias arqueológicas de la región del Támega", páxina 62 di o seguinte: “En Arcucelos, se ha dado por cierta la explotación antigua del estaño. Cornide supone que fue aprovechado por los romanos, considerando que los arcos, bovedillas o galerías formadas para su beneficio se denominó el lugar de Arcucelos o de los arquillos”. Na Idade Media como sinala Taboada Chivite ó estudar a Reconquista e a súa consolidación na comarca de Baronceli, Laza aparece relacionada nunha declaración testifical sobre aquela. Alude a este pobo como “Laza do Conde”. Foi curato de presentación do Conde de Motezuma, Marqués de Tenebrón que pon tamén ó seu xuíz. Tirso de Molina na súa obra “Mari Hernández, La gallega” escribe:

“El de Laza que ya esotro lado
ameno se avecina,
al. Val de Monterrey con quien confina,
cinco leguas de Chaves
dista este monte,"
etc....

A finais do século XVIII, ano 1777, Pedro González de Ulloa, no seu libro “Relación y Descripción Geográfica de los Estados pertenecientes a la excelentísima y Nobilísima Casa de Monterrey en el reino Galicia, Provincia de Órense” di o seguinte respecto a Laza:

“El Duque mi señor pone Corregidor, Escribanos de número, y ministros con jurisdicción sobre la mayor parte de los vecinos; comprendiendo también las parroquias de Castro, Cerdedelo, Campo de becerros, y la sobredicha de Retorta. Y todas concurren a la audiencia de Laza; en donde reside el Corregidor…..”

Sobre o couto jurisdiccional de Alberguería, tiña o poder o Arcediano de Varonceli. Da Catedral de Ourense, Vicente Risco e Xaquín Lorenzo no Boletín da Real Academia Galega explícannos como o camiño antigo que atravesa a vila de Laza, formando a súa rúa máis longa e principal, foi noutro tempo verea moi importante, sendo chamado polos lugareños “Camiño de Castela” coa ruta de: Laza, Eiras, Portocamba, Campo Becerros, Venta do Bolaño, e Venta do Espiño ata a Gudiña, confirmando que tivo moito trafego de segadores que ían á sega á Castela. Tamén viñan de Castela comerciantes para traer aceite, carne, pemento, etc... Posiblemente lle viñera daí a súa importancia.

No ano 1812, a constitución contempla unha nova división territorial na que xorden novos concellos. Laza, Castro de Laza e Cerdedelo pertencen ó partido xudicial de Monterrei. A comezos de 1822 o concello de Cerdedelo desaparece e aparece como tal o de Retorta.

Finalmente, no ano 1835 implántase unha nova organización de municipios e Laza e mailas súas parroquias, que coinciden coas actuais, adscríbense ó partido xudicial de Verín.

Textos orixinais de Carmen Rivero.

Subir  
Barra separadora